:: دوره 1، شماره 1 - ( 6-1396 ) ::
جلد 1 شماره 1 صفحات 81-110 برگشت به فهرست نسخه ها
ممنوعیت فقهی استفاده از سلاح هسته‌ای در شرایط مقابله‌به‌مثل
احمد احسانی فر
پژوهشگر و دانشجوی دکترای پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. شهر؟؟ قم. ایران
چکیده:   (360 مشاهده)
چکیده
ازجمله سلاح‌هایی که در عصر جدید با پیشرفت دانش فیزیک در عرصه نظامی، امنیتی و سیاسی حضور یافت، سلاح هسته‌ای است که مخاطره‌آمیزترین آلت جنگی برای حیات بشر و سایر موجودات دارای حیات و تمامی‌اجزای محیط زیست است. ممنوعیت استفاده از این سلاح در جنگ، با تحقق دو شرط، محل اجماع فقهای امامی است: نخست آنکه استفاده از آن به‌صورت ابتدایی و بدون آنکه دشمن از این سلاح استفاده کند صورت پذیرد؛ شرط دوم اینکه در شرایط غیراضطراری که عدم شکست یا پیروزی یا محافظت از اساس اسلام متوقف بر استفاده از این سلاح نیست و با سلاح متعارف نیز‌ می‌توان به این اهداف وصول یافت، اراده به‌کارگیری آن وجود داشته باشد. بحثی که باقی می‌ماند و محل نزاع فقهای مذاهب گوناگون اسلامی است، استفاده از این سلاح در شرایط مقابله‌به‌مثل و همچنین، در شرایط اضطرار است. مقاله پیش رو عهده‌دار پاسخ‌گویی به پرسش نخست است. یعنی در جایی که دشمن، خودسرانه یا براساس مبانی اخلاقی خودساخته، از این سلاح استفاده می‌کند، آیا حق استفاده از این سلاح علیه دشمن، با عنوان مقابله‌به‌مثل وجود دارد؟  
پاسخ‌گویی به این مسئله می‌تواند از سه منظر صورت گیرد: حقوق بین‌الملل، مبانی اخلاقی و حقوق اسلام. مقاله حاضر، این مسئله را با رویکرد سوم و از منظر حقوق اسلام و با محوریت فقه شیعه بررسی و کنکاش می‌کند. عموم و اطلاق ظاهری پاره‌ای از ادله نقلی، به‌ویژه ادله قرآنی، دلیل معتقدان به جواز استفاده از این سلاح در شرایط مقابله‌به‌مثل است. اما با تبیین صحیح این دلایل و جمع ادله و کیفیت فهم و استفاده فقها از این ادله، این ظهور ابتدایی با اشکال جدی مواجه شده و درنهایت، ما را به نتیجه‌ای دیگر رهنمون می‌کند. در مسیر تلاش برای تحصیل مراد جدی مقنّن احکام شریعت، نقش تفسیری و نظارتی نصوص بیانگر «مقاصد شریعت» و «مذاق شارع» بر نصوص بیانگر احکام و مقررات تشریعی به‌وضوح روشن می‌شود.  
واژه‌های کلیدی: کلیدواژه‌ها: سلاح هسته‌ای، مقابله‌به‌مثل، اعتدا، مماثله، فساد، شکنجه.
متن کامل [PDF 862 kb]   (54 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عمومى
دریافت: 1394/3/7 | پذیرش: 1395/6/22 | انتشار: 1396/6/31


XML   English Abstract   Print



دوره 1، شماره 1 - ( 6-1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها